به گزارش پایگاه خبری فرهنگسرای معروف؛ به نقل از خبرگزاری ایرنا اجرای امر به معروف و نهی از منکر، به عنوان یکی از فروع دین و اجتماعی ترین فریضه دین مبین اسلام، همواره در قرآن کریم و روایات ائمه معصوم(علیهم السلام) مورد تاکید قرار گرفته است به گونه ای که تمامی اهل بیت(علیهم السلام) همه عبادات و احکام دین را در برابر آن همچون قطره در مقابل دریا دانسته اند.
لزوم اجرای امر به معروف و نهی از منکر بارها از سوی علما و کارشناسان حوزوی و دانشگاه، مورد تاکید قرار گرفته اما با وجود تمام جلسه هایی که مسئولان اقدام به برگزاری آن کرده اند، همچنان این فریضه واجب دینی در فراموشی است و کمتر کسی نسبت به اجرای درست و اصولی آن اقدام می کند.
خبرگزاری جمهوری اسلامی مرکز استان زنجان با دعوت از دکتر حسن طغرانگار عضو هیات علمی دانشگاه زنجان و عضو دانشگاهی شورای علمی پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان زنجان، حجت الاسلام سعید احمدی مدیر حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان مرکز زنجان و حجت الاسلام سعید غفاری کارشناس مسائل دینی، به بررسی علل اجرا نشدن امر به معروف و نهی از منکر در جامعه و ارتباط آن با حقوق شهروندی پرداخت.
* نگاه معنا شناختی ارتباط بین امر به معروف، نهی از منکر و حقوق شهروندی را مشخص می کند
عضو هیات علمی دانشگاه زنجان افزود: باید حوزه امر به معروف و نهی از منکر و حقوق شهروندی را به درستی تبیین کنیم تا بتوان نسبت میان این دو را مشخص کرد. در غیر اینصورت ممکن است برخی چنان مطرح کنند که اساسا امر به معروف و نهی از منکر ذیل حقوق شهروندی قرار گیرد و یا بر عکس ممکن است کسی حقوق شهروندی را در دل امر به معروف و نهی از منکر قرار دهد.
* ارتباط متقابل در جامعه موجب شکل گیری حقوق شهروندی می شود
دکتر طغرانگار خاطرنشان کرد: ریشه مبحث حقوق شهروندی در جهان مدرن، به کشور فرانسه بر می گردد چرا که در انقلاب کبیر فرانسه اعلامیه ای با عنوان’ اعلامیه حقوق بشر و شهروند’ مطرح شد.
وی افزود: گاهی این سوال مطرح می شود که آیا حقوق شهروندی همان حقوق بشر هست یا بین این دو تفاوتی وجود دارد و اگر تفاوتی وجود دارد وجوه افتراق حقوق بشر و حقوق شهروندی چیست؟
عضو هیات علمی دانشگاه زنجان گفت: از منظر آکادمیک و تخصصی باید بین جامعه و اجتماع فرق بگذاریم، اما در زبان فارسی و در میان عموم مردم گاهی به تمایز ظریف این دو دقت نمی شود، جامعه گروهی از افراد است که تعامل انسانی پایدار دارند و بین اعضا روابط ارگانیک وجود دارد، وقتی گفته می شود خانواده کوچکترین واحد جامعه است، دقیقا خانواده نشان دهنده همین روابط نزدیک، پایدار و به هم پیوسته است به گونه ای که گویا از ترکیب اعضای خانواده یک هویت جدید خلق شده است که از هویت انفرادی زن و مرد ازدواج کرده مستقل و متمایز است، اجتماع هم به مثابه خانواده گروهی از افراد است که به هر حال نقطه مشترکی میانشان وجود دارد که ممکن است ارزش ها مشترک باشد، اما این پیوندها ممکن است خیلی مستحکم نباشد.
طغرانگار اظهارکرد: می توان به مفهوم محله از این منظر نگاهی دقیق تر کرد، محله در سال ها و دهه های گذشته هویتی منحصر به خود داشت، افرادی که در یک محله زندگی می کردند پیوندهای خیلی نزدیکی با هم داشتند و تعاملات متنوع و گسترده ای میان افراد ساکن محله وجود داشت، در حالی که امروزه چنین تعاملات و پیوندهایی کمرنگ شده اند و ممکن است طیفی از ارزش های متفاوت هم در میان افراد ساکن در یک محله وجود داشته باشد، در واقع محله از یک مفهوم هویتی قوی به محلی جغرافیایی تغییر معنی داده است.
عضو دانشگاهی شورای علمی پیشگیری از جرم دادگستری استان زنجان افزود: وقتی افراد ذیل عنوانی مثلا به شکل شهر گردهم می آیند نوعی هویت جمعی می یابند و عضوی از آن محسوب می شوند، از این زاویه حقوق شهروندی مفهومی جمعی است یعنی در یک جمع از انسان ها معنا پیدا می کند.
وی ادامه داد: فردی که تنها در مکانی قرار دارد واجد حق و تکلیفی بجز حق النفس و حق الله نمی شود و حق الناسی که از آن بحث می شود شکل پیدا نمی کند، بلکه در جمعی که فرد در آن قرار دارد می توان از حق و در برابر آن از تکلیف بحث کرد. حال در این میان باید به این نکته ظریف توجه داشت که یک معنی حقوق جمع حق هایی است که یک شخص دارد؛ حال در یک اجتماع انسانی وقتی شخصی حقی داشته باشد حق وی می تواند برای فرد دیگری تکلیف ایجاد کند و بالعکس.
طغرانگار با اشاره به تعریف حقوق شهروندی افزود: وقتی واحد سیاسی وجود دارد که بین آن و شهروندان ارتباط متقابل وجود دارد، افراد در برابر آن سامان سیاسی حقوقی دارند که باید از سوی آن به رسمیت شناخته شود و در عین حال ایجاب می کند که افراد نیز به عنوان شهروندان تعهداتی را هم در برابر سامان سیاسی و هم در برابر سایر افرادی که در ذیل آن زندگی می کنند عهده دار شوند.
عضو هیات علمی دانشگاه زنجان گفت: در ماده یک قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر، آمده است معروف و منکر عبارتند از هرگونه فعل، قول و یا ترک فعل و قولی که به عنوان احکام اولی و یا ثانوی در شرع مقدس و یا قوانین مورد امر قرار گرفته یا منع شده باشد.
به گفته طغرانگار، وقتی این معنا از امر به معروف را به عنوان قانون مصوب مجلس مد نظر قرار می دهیم تا حدودی مشخص می شود در حقوق شهروندی چه چیزی می خواهیم بیان کنیم.
* امر به معروف موجب کنترل انحرافات می شود
عضو هیات علمی دانشگاه زنجان امر به معروف را فریضه ای کاملا واجب دانست که باید در جامعه وجود داشته و برای درک نظری و اجرایی کردن آن برنامه مشخصی وجود داشته باشد.
طغرانگار اظهارکرد: اگر مبنای استدلالی مبتنی بر حقوق مدرن را در نظر بگیریم می توان گفت هر جامعه برای شکل گیری خود نیازمند نرم ها یا هنجارهایی است، در واقع این ارزش ها و هنجارها هستند که انسان ها را در یک جامعه به یکدیگر پیوند می دهند، اندیشمندان غربی با عنوان همبستگی اجتماعی از این پیوندها یاد می کنند، در واقع چون جامعه به هم پیوسته است نمی شود آن را از کلیت خارج کرد.
وی ادامه داد: نکته مهم اینجاست که در هر جامعه ای برخی افراد به هر دلیلی تمایلی به رعایت هنجارها و ارزش های مشترک جمعی ندارند، حال پرسش این است که اگر عده ای از این هنجارهایی که جامعه را به هم متصل کرده، فاصله بگیرند جامعه چکار باید بکند، طبیعی است که یا باید سیاست بی تفاوتی و انفعال داشته باشد که این روش بعد از مدت کوتاهی منجر به متلاشی شدن جامعه می شود، یا اینکه جامعه واکنش نشان داده و نسبت به افراد فاصله گیر از هنجارها واکنش نشان دهد.
عضو هیات علمی دانشگاه زنجان گفت: عموم جوامع هنجارها را به دو دسته تقسیم می کنند، دسته نخست هنجارهای مهم که جامعه این هنجارهای مهم و اساسی را تحت عنوان جرم تعریف می کند و با پاسخ رسمی دولتی یعنی مجازات اجازه تخطی از آنها را به افراد نمی دهد، اما آشکار است که همه چیز را نمی توان جرم تلقی کرد، از طرف دیگر امکانات دولت برای اعمال و اجرای پاسخ رسمی دولتی محدود است، در اینجا است که باید به دو مفهوم انحراف و پاسخ های غیررسمی غیردولتی توجه کرد.
به گفته طغرانگار، در نظام های غربی هم از مدتی پیش به این نتیجه رسیده اند که پاسخ های دولتی و رسمی صرف برای کنترل جامعه کافی نیست، چرا که غالب هنجارهای کم اهمیت از محدوده کنترل دولتی خارج می مانند در حالی که در کلیت رفتارهای فاصله گیر از هنجارها مهم محسوب می شوند.
وی ادامه داد: این جوامع به این نتیجه رسیده اند که در هر جامعه ای جرم وجود دارد و در برابر آن نیز پاسخ رسمی دولتی قرار دارد اما برخی رفتارهای فاصله گیر از هنجارها وجود دارند که جرم نیستند اما بر آنها می توان عنوان انحراف گذاشت و در برابر آن به جای پاسخ رسمی دولتی، پاسخ جامعی پیش بینی کرد یعنی جدای از دولت خود مردم و شهروندان و نهادهای مدنی نسبت به انحراف پاسخ بدهند.
عضو هیات علمی دانشگاه زنجان اظهارکرد: کم و بیش می توان گفت این پاسخ جامعی که وظیفه دارد انحرافات را کنترل کند در بیان دینی ما امر به معروف و نهی از منکر محسوب می شود.
طغرانگار مراتب امر به معروف و نهی از منکر را بر اساس ماده چهار قانون قلبی، زبانی، نوشتاری و عملی برشمرد که مراتب قلبی، زبانی و نوشتاری وظیفه آحاد مردم و دولت و مرحله عملی آن فقط وظیفه دولت محسوب می شود که در حدود مقرر شده توسط قوانین باید اجرا شود.
بدون دیدگاه