به گزارش پایگاه خبری فرهنگسرای معروف؛ به نقل از گروه فرهنگی و اجتماعی برهان تکامل و پیشرفت هر فرد در جامعهای شکل میگیرد که در آن اجتماع انسانها و روابط و مناسبات میان آنان بهشکلی برقرار شده باشد که بتواند زمینهی مناسب زندگی جمعی سالم و در نتیجه پیشرفت و ارتقای فردی و اجتماعی هر فرد را در عرصههای مختلف فراهم سازد. به همین دلیل، قوانین و هنجارهای اخلاقی و اجتماعی شکلگرفته و پذیرفتهشده در هر جامعهای از لوازم حفظ نظم و تکامل و پیشرفت فردی و اجتماعی تکتک افراد آن جامعه محسوب میشوند. به همین دلیل، اسلام نیز بهعنوان دین خاتم، به ابعاد گوناگون وجودی انسان در ساحتهای فردی و اجتماعی توجه خاص نموده و با وضع قوانین و مقررات خاص و تکاملبخش که به تمامی ابعاد زندگی بشر توجه داشته، در پی آن است که سعادت دنیوی و اخروی انسان مسلمان را محقق نماید. در این راستا، ائمهی معصومین(علیهم السلام) نیز بهعنوان امامان و پیشوایان دین که احکام الهی را ابلاغ و اجرا مینمایند، در رفتار، گفتار و منش خود به این اصول توجه خاص نموده و همواره به آن توصیه نمودهاند؛ چراکه با توجه به مبانی اسلامی بهترین راهکار برای تحقق جامعهی انسانی سعادتمند و پیشرفته، در عرصههای مختلف فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی سلوک برطبق دستورات دین اسلام بهعنوان کاملترین دین الهی و پیادهسازی فرامین آن در سطح جامعه است.
در اینخصوص بهترین راهکار برای ترویج فرامین سعادتبخش از دیدگاه اسلام، عمل به اصول مهمی چون اصل مترقی امر به معروف و نهی از منکر است که موجب میشود هر فرد مسلمان ابتدا خود را به فرامین الهی مقید بداند و به آن عمل کند و در مرحلهی بعد نسبت به دیگران نیز احساس وظیفه نماید و آنان را از اعمال غیرشرعی و الهی بازدارد و یا آنان را به اعمال نیکو و سعادتبخش توصیه نماید. ضرورت عمل به این اصل تا حدی است که امام حسین(علیه السلام) در وصیت خود به برادرشان محمدبنحنفیه هدف از قیام علیه حکومت ظلم و جور بنیامیه را چنین اعلان مینمایند: «قیام من برمبناى تمایلات نفسانى نیست، من بهمنظور طغیان و فساد و تباهى و ستم خروج نمىکنم، بلکه انگیزهام اصلاح امت جدم رسول خداست و مقصود و منظورم امر به معروف و نهى از منکر است.»[1]
هدفی که از زبان ائمهی معصومین در زیارتنامههای مختلف منقول از آن حضرات خطاب به امام حسین(علیه السلام) و برای تأکید بر این هدف والای ایشان به تعابیر مختلف بیان شده است: «اَشْهَدُ اَنَّکَ قَدْ اَقَمْتَ الْصَّلوهَ وَ آتَیْتَ الزَّکوهَ وَ اَمَرْتَ بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَیْتَ عَنِ الْمُنْکَرِ…» چراکه آن امام شهید شرایط جامعه را بهگونهای دیدند که اگر با تمسک به این اصل اساسی دین اسلام، قیام نکنند و در این راه جان و مال و خانواده خود را نثار نکنند، نهتنها جامعهی اسلامی پیشرفتی را نخواهد داشت، بلکه دچار انحراف از مسیر اصلی و هدایتبخش خود و نابودی مطلق خواهد شد. چراکه در آن زمان حاکمی بهتمامه فاسد یعنی یزید بر مصدر خلافت نشسته بود که نهتنها به دستورات شریعت عمل نمیکرد، بلکه بهدنبال آن بود که منکر را معروف و معروف را منکر نماید. ظهور این امر تا حدی بود که امام حسین(علیه السلام) از ابتدای حرکت خود بهسمت کوفه در مکانهای مختلف به این مسئله تصریح مینمودند، چنانکه اولینبار در سخنان خود در منزل ذىحسم و برخورد با حربنیزید ریاحی و سپاهیانش فرمودند:
«مگر نمىبینید که به حق عمل نمىشود و از باطل جلوگیرى نمىشود، در چنین وضعى جا دارد که شخص باایمان (از جان خود گذشته) مشتاق دیدار پروردگار باشد. در چنین محیط ذلتبار و آلودهاى، مرگ را جز سعادت و زندگى با ستمگران را جز رنج و آزردگى و ملال نمىدانم.»[2]
از اینرو مهمترین درس قیام امام حسین(علیه السلام) برای «پیشرفت و تکامل» جامعهی اسلامی را باید احیا و عمل به اصل مهم امر به معروف و نهی از منکر دانست. چراکه در جامعهی امروز که دشمنان اسلام سعی دارند با بهکارگیری انواع ابزارهای رسانهای و شیوههای مختلف تبلیغی ارزشهای حقیقی و سعادتبخش اسلامی را، ضدارزش نشان دهند و ارزشهای جامعهی مدرن و لیبرال غرب که اهداف سلطهطلبانهی آنان را محقق مینماید را بهعنوان ارزشهای واقعی ترویج نمایند، بهترین شیوهی بازدارندهی عمل به اصل حیاتبخش و مترقی امر به معروف و نهی از منکر است. در حقیقت این اصل مهم ریشه در اصل عمومیتر «نظارت همگانی و عمومی» و احساس وظیفهی هر فرد نسبت به سرنوشت خود و جامعه دارد. برای ترویج این اصل مهم و با توجه به ظرفیت فرهنگسازی عظیم و همهجانبهای که شهادت امام حسین(علیه السلام) در جامعهی شیعی از دیرباز تاکنون ایجاد نموده است و همهساله با فرارسیدن ماه محرم و از طریق اقامهی عزا و برپایی مجالس سوگواری برای آن امام شهید زنده نگه داشته میشود، میتوان عمل به این اصل را ترویج نموده و آن را بیشتر و بهتر فرهنگسازی نمود تا پیشرفت همهجانبه و همگانی عملی شود و با عمل به این اصل، ارزشهای اسلامی نهادینه شده و توسعه یابد.
محسن اخباری
پی نوشت ها:
[1]. ر.ک: خوارزمی، محمدبناحمد، مقتل الحسین علیهالسلام، قم، انوار الهدی، 1423ق.
[2]. حرانی، حسنبـنعلىبـنشعبـه، تحفالعقول عن آلالرسول صلیاللهعلیهم، چاپ علیاکبر غفاری، قم، 1363ش، ص245.
بدون دیدگاه